پایان و تولد دوباره NFTها: تب‌وتاب میم‌کوین چگونه دوران PFP را به پایان رساند؟

عنوان اصلی مقاله: «فصل پایانی و راه‌اندازی دوباره NFT»

نویسنده اصلی مقاله: Zeke، پژوهشگر YBB Capital

فصل اول: افول NFT

آخرین نفس‌های NFT با عرضه Pudgy Penguins به اوج رسید و راه‌اندازی توکن اخیر Doodles روی Solana هم فقط موج کوچکی به پا کرد. روند کوچک‌سازی Yuga Labs همچنان ادامه دارد و این بار حتی شاخص‌ترین IP آن، یعنی Cryptopunks، را هم دربر گرفته است. NFTهای بیت‌کوین از موج احیای قبلی NFT نیز سقوطی نزدیک به صفر را تجربه کردند. روایت‌هایی که زمانی تب‌وتاب زیادی داشتند، واقعاً به فراموشی سپرده شده‌اند و دیگر کسی به آن‌ها علاقه‌ای نشان نمی‌دهد.

چشم‌انداز PFPهای ۱۰هزارتایی زمانی زیبا بود: جامعه‌ای با اندازه‌ای متعادل که به پروژه‌ای مردمی برای ساخت IP کمک می‌کرد تا جهانی شود؛ رویکردی کاملاً متفاوت از پروژه‌های سنتی IP که از همان ابتدا سرمایه‌گذاری سنگینی روی محتوا می‌کنند. برای مثال، IPهای دیزنی مانند دنیای سینمایی مارول، جنگ ستارگان و شخصیت‌های انیمیشنی مختلف، معمولاً به سال‌ها تلاش و هزینه‌های بی‌شمار نیاز دارند تا عمیقاً در ذهن مردم جا بگیرند و در نهایت به معدن طلا تبدیل شوند.

اما NFTها کاملاً متفاوت‌اند؛ ورود به این حوزه بسیار آسان است و می‌توان یک IP را شکل داد و دارایی‌های آن را به‌سرعت به پول تبدیل کرد. سازندگان فقط کافی است مقداری کارمزد گس بپردازند تا اثر هنری خود را برای فروش در OpenSea فهرست کنند. نه به گالری نیاز است، نه شرکت اسباب‌بازی‌سازی و استودیو فیلم‌سازی یا هیچ تیم حرفه‌ای دیگری؛ یک IP و یک هنرمند تازه متولدشده. سه تا چهار سال پیش، شاهد محبوب‌شدن IPهای مردمی در محافل سرگرمی اروپا، آمریکا، ژاپن و کره جنوبی نیز بودیم. یک هنرمند آماتور هم می‌توانست با کمک NFT به موفقیتی چشمگیر برسد. برای من که عضوی از نسل Z هستم و با تماشای انیمه‌های ژاپنی بزرگ شده‌ام، تجربه مشارکت در سرمایه‌گذاری و پرورش IP از طریق کریپتو، حوزه‌ای که مردم عادی در گذشته نمی‌توانستند به آن دسترسی داشته باشند، واقعاً رؤیایی است.

اما پس از «عروسک‌های تودرتوی دیوانه‌وار» BAYC و عرضه فاجعه‌بار زیرمجموعه Elemental از سوی Azuki، جایگاه مبهم NFT به‌تدریج روشن شد: NFT نه شبیه سهام است و نه سرمایه‌گذاری؛ بیشتر کالایی لوکس و گران‌قیمت با مزایای عضویت است. تیم پروژه هم امیدوار است ما همچنان زیرمجموعه‌ها را بخریم تا از نقشه راه سرمایه‌گذاری مستمر آن‌ها در ارزش محوری IP حمایت کنیم. بذر تناقض از همین‌جا کاشته شد؛ تیم پروژه می‌داند تولید محتوا گران است، اما IP بدون محتوا از بین می‌رود. عرضه زیرمجموعه‌ها هر دو ماه یک‌بار ادامه دارد و دارندگان مجموعه اصلی را پیوسته فرسوده می‌کند و اعضای جامعه را به انتظار بازخوردی می‌گذارد که شاید سال‌ها طول بکشد یا اصلاً از راه نرسد. شکاف‌ها مدام عمیق‌تر می‌شوند؛ با افت قیمت کف، خیال‌پردازی‌های زیبا شروع به فروپاشی می‌کنند و در نهایت چیزی جز درگیری‌های مختلف باقی نمی‌ماند.

۲. PoP MART؛ آژانس برتر MCN در صنعت IP

اگر NFTها را اسباب‌بازی‌های ترند و لوکس نسل Z بدانیم، دلایل موفقیت یا شکست آن‌ها روشن‌تر می‌شود. در عصر غذای فوری، نداشتن محتوا لزوماً چیز بدی نیست. بالاخره جذب سریع خریدار فقط با تکیه بر ظاهر، ویژگی ارزشمندی است. برای مثال، سبک هنری Azuki با زیبایی‌شناسی آسیایی هماهنگی خوبی دارد. این مجموعه مردمی NFT به‌سرعت و با تکیه بر اجماع جامعه، پس از BAYC به سومین NFT بلوچیپ بزرگ تبدیل شد. به همین شکل، در دنیای واقعی، اسباب‌بازی‌های ترندی شناخته‌شده‌ای مانند Bearbrick، B.Duck و Molly بدون پشتیبانی محتوایی و صرفاً با ظاهر منحصربه‌فردشان محبوب شده‌اند.

بااین‌حال، ترندها زودگذرند و IPهایی که ارزش محوری مبتنی بر محتوا ندارند، ممکن است به‌سرعت از مد بیفتند. تیم‌های پروژه که با فرهنگ دنیای کریپتو و نرخ موفقیت پایین NFTها محدود شده‌اند، معمولاً پیوسته نسخه‌های تازه‌ای حول یک IP تولید می‌کنند. اما واقعیت این است که اگر ارزش محوری هنوز شکل نگرفته باشد، ترند از راه می‌رسد و می‌گذرد.

البته پروژه‌های PFP نوعی هم دارند که از پشتیبانی محتوایی قابل‌توجهی برخوردارند؛ برای مثال NFTهای سبک ژاپنی. در گذشته دست‌کم چهار یا پنج پروژه دیده‌ام که IPهای انیمه‌ای شناخته‌شده‌ای در اختیار دارند و می‌خواهند در بازار NFT جایگاهی پیدا کنند. بااین‌حال، به نظر می‌رسد این پروژه‌ها از این نکته غافل شده‌اند که طرفداران یک IP و جامعه NFT تا حد زیادی با هم سازگار نیستند. از سوی دیگر، محصولات جانبی انیمه‌های ژاپنی از قبل به‌وفور وجود دارند؛ پس چرا طرفداران باید برای یک تصویر کوچک صدها برابر قیمت آن پول بپردازند؟ مهم‌تر از همه، این تصویر کوچک فقط یک تصویر است و امکان توانمندسازی آن در آینده وجود ندارد. حتی اگر یک NFT از Gundam بخرید، فقط می‌توانید به متاورس Gundam با نام «SIDE-G» دسترسی پیدا کنید. سود حاصل از مدل‌ها، بازی‌ها یا انیمیشن‌های مرتبط با Gundam هیچ ارتباطی به شما ندارد و جامعه هم بخشی از پرورش IP نخواهد بود؛ در نتیجه، در میان طرفداران Gundam به یک عضو نامتعارف تبدیل می‌شوید. در این زمینه، GameFi با نقطه‌ضعفی بسیار مشابه روبه‌رو است.

به این ترتیب، پروژه‌های PFP به یک مغالطه تبدیل شده‌اند و فقط جرقه عمل‌گرایانه پنگوئن کوچولو همچنان برای ادامه راه تلاش می‌کند. پس آیا برای تصاویر کوچک راه خروج دیگری وجود دارد؟ باور دارم PoP MART می‌تواند پاسخ متفاوتی ارائه کند.

PoP MART که کارش را از یک فروشگاه کوچک با قفسه‌های مربعی در مرکز خرید Beijing Oriental Plaza آغاز کرد، با همکاری Sonny Angel به نقطه عطف رسید. همین یک مجموعه در آن زمان نزدیک به ⁦%30⁩ از فروش PoP MART را به خود اختصاص داد. صاحب حق‌نشر که از این موفقیت حسادت می‌کرد، یک سال بعد حق نمایندگی انحصاری را پس گرفت؛ اما این اقدام ناخواسته به تولد یک امپراتوری IP منجر شد.

وانگ نینگ، هم‌بنیان‌گذار PoP MART، در آن زمان ایده ساده‌ای داشت: ساخت IP خودشان؛ IPای که دیگران نتوانند از آن‌ها بگیرند. PoP MART در سال ۲۰۱۶ با Kenny Wong، طراح هنگ‌کنگی، همکاری کرد تا نخستین مجموعه مستقل اسباب‌بازی‌های ترند خود، یعنی Molly، را عرضه کند. تصویر دختر کوچولویی که لب‌هایش را غنچه کرده بود، به‌سرعت و با کمک هیجان ناشی از نامعلوم‌بودن جعبه‌های شانسی و ترشح دوپامین، در سراسر کشور محبوب شد. PoP MART نخستین صعود موشکی خود را آغاز کرد و تا سال ۲۰۱۹، فروش سالانه IP تکی Molly به ⁦456M⁩ یوان رسید و در آن زمان به منبع اصلی درآمد PoP MART تبدیل شد.

این رویکرد که دستگاه‌های اسباب‌بازی کپسولی ژاپنی را با اسباب‌بازی‌های طراحان رده‌بالا در قالب همکاری ترکیب می‌کند، در سال‌های اخیر و هم‌زمان با رونق NFT نیز رایج شده است. هنرمندان عناصر پایه را طراحی می‌کنند و سپس آن‌ها را به تیم پروژه می‌سپارند تا برای فروش و مدیریت، در قالب مجموعه‌ای از تصاویر با هم ترکیب شوند. NFTها در مرحله عرضه اولیه هم معمولاً در قالب جعبه شانسی ارائه می‌شوند و تیم پروژه با انتشار ترکیب‌های نادر مختلف از تصاویر، میل خریداران به خرید را افزایش می‌دهد. تنها تفاوت این دو، شیوه فروش است؛ اما ده‌ها هزار پروژه NFT و پروژه‌های مختلف بلوچیپ عموماً شکست خورده‌اند. در مقابل، PoP MART دوباره رونق گرفته است؛ اما چرا؟

قبلاً دلیل این تفاوت را دشواری پیاده‌سازی و آستانه بالای خرید می‌دانستم. به نظر می‌رسد فعلاً مشکل اول وجود ندارد، اما مورد دوم هم در واقع درست نیست. NFTها هم دوره «آشغال» Free Mint را تجربه کردند؛ Goblintown و MIMIC SHHANS در آن دوران «معدن طلا» بودند و سازندگان فقط از محل کارمزد تراکنش‌ها ثروت زیادی به دست آوردند. بسیاری از NFTهای دوران کتیبه‌ها در زمینه تمرکززدایی حتی یک گام فراتر رفتند، اما این موضوع مانع افول NFTها نشد. شکل‌دادن به جامعه یک IP و پیوستن به آن بسیار آسان است؛ بخش دشوار، تداوم آن است.

بنابراین، باور دارم شاید الگوی ما اشتباه بوده است. پس از رشد سریع در مرحله نخست، Molly باعث جاودانه‌شدن PoP MART نشد و قیمت سهام کل شرکت نیز، درست مانند NFTها، از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ کاهش یافت. اما PoP MART با تکیه بر مجموعه کاملی از IPها دوباره به سوددهی رسید. امروزه PoP MART دارای ۱۲ IP اختصاصی، از جمله Molly، DIMOO، BOBO&COCO، YUKI و Hirono، و ۲۵ IP انحصاری، از جمله THE MONSTERS (شامل Labubu)، PUCKY و SATYR RORY است. همچنین IPهای مشترک غیرانحصاری مانند Harry Potter، Disney و League of Legends را در اختیار دارد که تعدادشان بیشتر از ⁦50⁩ است.

سلیقه انسان‌ها همیشه تغییر می‌کند و عمر IPها محدود است. اما اگر صدها گزینه در اختیار داشته باشم چه؟ Labubu اکنون در اروپا، آمریکا و جنوب شرق آسیا به‌شدت محبوب شده و ارزش کلکسیونی عروسک‌های پولیشی جانبی آن با برندهای لوکس مشروبات الکلی قابل مقایسه است. وضعیت ایدئال Yuga Labs سرانجام در Web2 محقق شده است، اما این اتفاق تصادفی نبوده. باید دوباره به این فکر کنیم که کسب‌وکار IP چیست، نقشه راه NFTها چه باید باشد و چرا PoP MART بدون پشتیبانی محتوا توانسته به چنین جایگاهی برسد.

سه. Pudgy Penguins

سال گذشته حتی در رویدادی که Little Penguin Hong Kong برگزار کرد شرکت کردم و این پروژه NFT همیشه به جامعه خود توجه زیادی نشان داده است. موفقیت Pudgy Penguins در عمل‌گرایی است؛ عمل‌گرایی و باز هم عمل‌گرایی. خود NFT هیچ تفاوت فناورانه‌ای را نشان نمی‌دهد؛ هرچقدر هم فرایند مینت‌کردن هوشمندانه طراحی شود، در نهایت فقط یک فایل JPG است. دشواری NFTها در پیاده‌سازی IP نهفته است؛ تفاوت این کار با خلق ⁦10K⁩ PFP، صدها برابر است. Yuga Labs می‌خواهد متاورس بسازد و Azuki می‌خواهد انیمه تولید کند. بسیار خوب، این‌ها ایده‌های جذابی هستند؛ اما این پروژه‌ها با هزینه‌های اولیه‌ای در حد میلیاردها، فقط از اعضای جامعه پول می‌خواهند.

این دنیای به‌شدت فشرده بیش از حد بی‌قرار است و همه مشتاق‌اند یک‌شبه ثروتمند شوند. دارندگان می‌خواهند پول زیادی به دست آورند و تیم‌های پروژه می‌خواهند یک‌شبه سر به فلک بکشند. تعداد کمی از پروژه‌های بلوچیپ حاضرند کوتاه بیایند و هرچه بی‌صبری بیشتر باشد، سقوط سخت‌تر خواهد بود. تیم اولیه Pudgy Penguins هم زمانی تیمی مردمی و بی‌قرار بود. آن‌ها پس از روبه‌روشدن با بحران اعتبار، پنگوئن‌های کوچک را با قیمت پایینی فروختند.

پنگوئن‌های کوچک تازه در آن زمان با مالک واقعی خود، Luca Netz، روبه‌رو شدند. Luca Netz که سال‌ها تجربه بازاریابی آفلاین داشت، پنگوئن‌های کوچک را به جایگاه شایسته‌شان بازگرداند. Luca Netz واقعاً در حال ساخت یک برند است؛ او شرکتی را برای دارندگان NFT اداره می‌کند. از بازاریابی و عروسک‌های پولیشی گرفته تا بازی‌های آینده، پنگوئن‌های کوچک در هر گام محکم پیش می‌روند. شرکت سودآور است و دارندگان هم می‌توانند سود ببرند. هیچ‌کدام از این کارها عجیب نیست؛ فقط انجام‌دادن کاری است که باید انجام شود. بنابراین، IP مردمی در Web3 امکان‌پذیر بودن خود را ثابت کرده است؛ فقط تعداد زیادی از تیم‌های پروژه نمی‌توانند غرورشان را کنار بگذارند.

به همین دلیل واقعاً از واژه «افشاسازی» خوشم نمی‌آید؛ انگار قرار نبوده بعضی چیزها اصلاً وجود داشته باشند. زمانی خودروهای برقی مسخره به نظر می‌رسیدند و Siri روی گوشی من هم زمانی احمقانه بود. اما این موضوع مانع نشد که امروز همه شهر پر از خودروهایی با پلاک سبز باشد؛ تازه این فقط درباره هوش مصنوعی نیست. Web3 در آینده همچنان بسیاری از حوزه‌هایی را که به‌اصطلاح افشا و بی‌اعتبار شده‌اند، بررسی خواهد کرد؛ مسئله فقط این است که تیم پروژه مناسبی برای آن‌ها وجود ندارد.

چهار. مسیر

مسیر موفقیت ساده، اما دشوار است. مقصد بعدی PFPها در نهایت باید از برخی منطق‌های ذاتی کریپتو فاصله بگیرد و برای تبدیل‌شدن به دیزنی بعدی Web3، به انباشت و تلاش چشمگیری نیاز دارد. در مقاله‌های قبلی‌ام درباره این موضوع صحبت کرده‌ام که آیا کمیابی NFTها در مسیر جریان اصلی‌شدن نتیجه معکوس داشته است یا نه. اگر NFT به‌عنوان کلکسیون ترندی تعریف شود، شاید محدودیت ⁦10K⁩ بیش از حد بازدارنده باشد. اگر آن را دارایی منحصربه‌فرد و روشی برای جذب سرمایه بدانیم که مختص Web3 است، IP در نهایت باید به کالاهای مصرفی فیزیکی تبدیل شود تا به تعهد خود در برابر جامعه عمل کند، نه اینکه به مجموعه‌ای از زیرمجموعه‌های عجیب‌وغریب محدود بماند.

به‌دلیل فرهنگ خاص دنیای کریپتو و ویژگی‌های ذاتی NFTها، حفظ همیشگی یک IP واقعاً معضل است. چگونه می‌توان این PFPها را بیشتر توسعه داد؟ چگونه یک پروژه می‌تواند به کارخانه IP تبدیل شود؟ شاید برای این کار لازم باشد ایده‌های تازه‌ای را بپذیریم و فناوری‌ها و روش‌های بازی بیشتری را به کار بگیریم.

پنج. آیا عرضه کوین مقصد نهایی است؟

هنوز معنای عرضه کوین برای NFTها را درک نمی‌کنم. این وضعیت بیشتر به شکلی از استثمار لایه‌های پایین‌تر از سوی لایه‌های بالاتر و رقیق‌شدن ارزش NFTهای OG شباهت دارد. فقط می‌توانم آن را راهبردی آسان برای خروج از راه نقدینگی بدانم که پروژه دنبال می‌کند. از APE تا DOOD، بدون استثنا، همه شبیه نسخه‌هایی از میم‌کوین‌ها هستند. توانمندسازی آن‌ها اغلب به شکل دریافت سود سهام تراکنش‌های درون‌زنجیره‌ای از طریق استیکینگ، خرید آیتم‌های درون‌بازی در متاورس، حق حاکمیت و مواردی از این دست است. در حالت ایدئال، چرخه‌ای کامل میان دارنده، استیک‌کننده و توسعه‌دهنده شکل می‌گیرد. اما در واقعیت، این چرخه بیشتر به چیزی توخالی شباهت دارد که گرفتار چرخه معیوب افت قیمت NFT، راگ‌پول و کاهش ارزش توکن شده است.

در مورد دارندگان NFTهای OG، هرچند توکن بخشی از سود سهام و حقوق آن‌ها را گرفته است، بیشترشان در زمان رویداد TGE تعداد زیادی ایردراپ هم دریافت می‌کنند؛ برای همین کسی شکایتی نمی‌کند. اما در بلندمدت، همان‌طور که در بند چهارم گفته شد، این کار نوعی رقیق‌سازی است و توزیعی مانند Anime متعلق به Azuki حتی بیشتر به یک تصاحب آشکار شباهت دارد. هیجان کوتاه‌مدت مهم است، اما تداوم بلندمدت پروژه اهمیت بیشتری دارد؛ نگذارید عرضه توکن به مقصد نهایی تبدیل شود.

جمع‌بندی

در این عصر پرشتاب و سرشار از دوپامین، شاهد ظهور بسیاری از IPهای نوپای Web2 بوده‌ایم و NFTها باید در چنین عصری شکوفا شوند، چون ویژگی‌های زیادی دارند که جایگزین‌پذیر نیستند. چهار سال پیش، NFT را «مائوتای سایبری» می‌دانستم، اما واقعیت به «لاله سایبری» شباهت داشت. افراد کمی حاضرند مدیریت ویرانه‌ها را بر عهده بگیرند، اما باور دارم Labubu بعدی حتماً زیر آوارها پنهان شده است.

این مقاله محتوای ارسالی نویسنده است و دیدگاه‌های BlockBeats را منعکس نمی‌کند.