معامله اهرمی چیست؟ راهنمای مبتدیان درباره مارجین، لیکوییدشدن و کارمزد فاندینگ

معامله اهرمی یعنی بازکردن پوزیشنی بزرگ‌تر از سرمایه‌ای که معامله‌گر می‌پردازد و استفاده از سپرده‌ای به نام مارجین برای پوشش آن. معامله‌گری که ⁦$1,000⁩ مارجین و اهرم 10x دارد، پوزیشنی به ارزش ⁦$10,000⁩ را کنترل می‌کند؛ این اهرم وقتی قیمت در جهت مناسب حرکت کند سود را افزایش می‌دهد و وقتی حرکت نکند، زیان را نیز بزرگ‌تر می‌کند.

معامله اهرمی در بازارهای فیوچرز رمزارز رایج است؛ جایی که قیمت‌ها ممکن است ظرف چند ساعت چند درصد تغییر کنند. ازآنجاکه همین ضریب برای زیان‌ها هم اعمال می‌شود، معامله اهرمی ریسک‌هایی دارد که خرید اسپات ندارد؛ از جمله بسته‌شدن اجباری پوزیشن و هزینه‌های تکرارشونده برای باز نگه‌داشتن آن.

معامله اهرمی چیست و چگونه کار می‌کند؟

معامله اهرمی روشی برای گرفتن موقعیتی بزرگ‌تر از چیزی است که سرمایه خود معامله‌گر اجازه می‌دهد؛ ضریب آن با مقادیری مانند 2x، 10x یا بیشتر بیان می‌شود. معامله‌گر مارجین واریز می‌کند، صرافی پوزیشنی به ارزش مارجین ضرب‌در اهرم باز می‌کند و سود یا زیان بر اساس کل پوزیشن محاسبه می‌شود، نه فقط سپرده.

یک مثال ساده اثر آن را نشان می‌دهد. با ⁦$1,000⁩ مارجین و اهرم 10x، ارزش پوزیشن ⁦$10,000⁩ است. اگر قیمت ⁦%5⁩ افزایش یابد، پوزیشن ⁦$500⁩ سود می‌کند که ⁦%50⁩ مارجین است. اگر قیمت ⁦%5⁩ کاهش یابد، پوزیشن ⁦$500⁩، معادل ⁦%50⁩ مارجین، زیان می‌کند و افت ⁦%10⁩ کل مارجین را از بین می‌برد. همین تغییر در خرید اسپات به ارزش ⁦$1,000⁩، ارزش دارایی را در هر جهت فقط ⁦$50⁩ تغییر می‌دهد. هرچه اهرم بالاتر باشد، حرکت کوچک‌تری در قیمت می‌تواند زیان بزرگی ایجاد کند.

مارجین در معامله اهرمی چیست؟

مارجین سپرده‌ای است که پشتوانه پوزیشن اهرمی محسوب می‌شود و دو نوع دارد: مارجین اولیه که برای بازکردن پوزیشن لازم است و مارجین نگهداری که برای بازماندن آن نیاز است. مارجین اولیه برابر با ارزش پوزیشن تقسیم بر اهرم است؛ بنابراین برای پوزیشنی به ارزش ⁦$10,000⁩ با اهرم 10x، به ⁦$1,000⁩ نیاز است. مارجین نگهداری حداقل کمتری است که با توجه به پلتفرم و اندازه پوزیشن تغییر می‌کند. اگر موجودی حساب از این حد پایین‌تر بیاید، پوزیشن در معرض لیکوییدشدن قرار می‌گیرد.

بیشتر پلتفرم‌ها دو حالت مارجین ارائه می‌کنند. در مارجین ایزوله، فقط مارجینی که به آن پوزیشن اختصاص داده شده در معرض ریسک است؛ بنابراین زیان به همان مقدار محدود می‌شود. در مارجین کراس، کل موجودی حساب می‌تواند برای پشتیبانی از پوزیشن به کار گرفته شود؛ این حالت لیکوییدشدن را به تأخیر می‌اندازد، اما بخش بیشتری از موجودی را در معرض ریسک قرار می‌دهد. هیچ‌کدام در همه شرایط امن‌تر نیستند و انتخاب بهتر به نحوه مدیریت ریسک معامله‌گر در پوزیشن‌های مختلف بستگی دارد.

لیکوییدشدن چیست و قیمت لیکوییدشدن چگونه تعیین می‌شود؟

لیکوییدشدن زمانی رخ می‌دهد که زیان‌ها مارجین پوزیشن را به کمتر از حد مارجین نگهداری برسانند و صرافی برای جلوگیری از زیان بیشتر، پوزیشن را به‌طور خودکار ببندد. معامله‌گر معمولاً مارجین اختصاص‌داده‌شده به آن پوزیشن را از دست می‌دهد و در برخی پلتفرم‌ها، کارمزد یا سازوکار بیمه نیز اعمال می‌شود.

یک مثال ساده‌شده کمک می‌کند موضوع روشن شود. معامله‌گری با اهرم 10x در قیمت ⁦$100⁩ خرید می‌کند، بنابراین مارجین برابر با ⁦%10⁩ پوزیشن است. اگر فرض کنیم مارجین نگهداری پلتفرم ⁦%0.5⁩ پوزیشن باشد، وقتی زیان به حدود ⁦%9.5⁩ پوزیشن برسد لیکوییدشدن رخ می‌دهد؛ یعنی قیمت به حدود ⁦$90.50⁩ می‌رسد. محاسبه برابر است با قیمت ورود ضرب‌در (۱ منهای ۱ تقسیم بر اهرم به‌علاوه نرخ مارجین نگهداری)، یا 100 ضرب‌در (۱ منهای 0.10 به‌علاوه 0.005). در پوزیشن فروش استقراضی، وضعیت برعکس است و لیکوییدشدن در قیمتی بالاتر از قیمت ورود رخ می‌دهد. قیمت‌های واقعی لیکوییدشدن متفاوت‌اند، چون پلتفرم‌ها از فرمول‌ها، کارمزدها و قیمت‌های مارک خود استفاده می‌کنند؛ بنابراین عددی که در صفحه معامله نمایش داده می‌شود، ملاک است. اهرم بالاتر قیمت لیکوییدشدن را به قیمت ورود نزدیک‌تر می‌کند و به همین دلیل، حرکت‌های کوچک هم می‌توانند کافی باشند.

کارمزد فاندینگ در معامله اهرمی چیست؟

کارمزد فاندینگ پرداخت‌های دوره‌ای میان معامله‌گران لانگ و شورت در قراردادهای پرپچوال است که برای نزدیک نگه‌داشتن قیمت قرارداد به قیمت اسپات طراحی شده است. قراردادهای پرپچوال تاریخ انقضا ندارند؛ بنابراین نرخ فاندینگ سازوکاری است که قیمت آن‌ها را به قیمت بازار پیوند می‌دهد. وقتی قرارداد بالاتر از قیمت اسپات معامله شود، معمولاً معامله‌گران لانگ به معامله‌گران شورت پرداخت می‌کنند و وقتی پایین‌تر از آن باشد، معامله‌گران شورت به لانگ‌ها پرداخت می‌کنند. نرخ می‌تواند مثبت یا منفی باشد و با گذشت زمان تغییر می‌کند.

مبلغ پرداختی در هر بازه برابر است با ارزش پوزیشن ضرب‌در نرخ فاندینگ و بسیاری از پلتفرم‌ها آن را هر هشت ساعت اعمال می‌کنند؛ هرچند زمان‌بندی متفاوت است. برای نمونه، پوزیشنی به ارزش ⁦$10,000⁩ با نرخ فاندینگ ⁦%0.01⁩، در هر بازه حدود ⁦$1⁩ پرداخت می‌کند؛ یعنی حدود ⁦$3⁩ در روز. اگر نرخ به مدت 30 روز ثابت بماند، مبلغ به حدود ⁦$90⁩ می‌رسد که تقریباً ⁦%9⁩ از مارجین ⁦$1,000⁩ است. نرخ‌ها تغییر می‌کنند، پس این فقط یک مثال است؛ اما نشان می‌دهد چرا نگه‌داشتن پوزیشن اهرمی برای مدت طولانی می‌تواند بیش از حد انتظار هزینه داشته باشد. کارمزدهای معامله و اسلیپیج نیز به هزینه اضافه می‌شوند.

مبتدیان چگونه می‌توانند ریسک‌های معامله اهرمی را مدیریت کنند؟

مبتدیان می‌توانند با استفاده از اهرم پایین، تعیین حد ضرر، کوچک نگه‌داشتن اندازه پوزیشن و حفظ حاشیه مارجین، ریسک‌های معامله اهرمی را مدیریت کنند. اهرم پایین قیمت لیکوییدشدن را از قیمت ورود دورتر نگه می‌دارد و به معامله فرصت حرکت می‌دهد. حد ضرر پوزیشن را در سطحی ازپیش‌تعیین‌شده، پیش از امکان لیکوییدشدن، می‌بندد؛ هرچند در بازارهای پرسرعت ممکن است معامله با قیمتی بدتر از قیمت موردنظر اجرا شود.

اندازه پوزیشن به‌اندازه ضریب اهرم اهمیت دارد. بعضی معامله‌گران میزان زیان قابل‌قبول در هر معامله را به سهم کوچکی از حسابشان محدود می‌کنند و سپس با محاسبه معکوس، اندازه پوزیشن را تعیین می‌کنند. همچنین بهتر است از استفاده از حداکثر اهرم ارائه‌شده خودداری کنید، نرخ‌های فاندینگ پوزیشن‌هایی را که چند روز نگه می‌دارید زیر نظر بگیرید و بدون برنامه به پوزیشنی که در زیان است مارجین اضافه نکنید. تمرین با حساب دمو یا مبالغ بسیار کم در ابتدا می‌تواند نشان دهد که پوزیشن با چه سرعتی ممکن است تغییر کند. این نکات صرفاً آموزشی هستند و توصیه‌ای برای استفاده از اهرم محسوب نمی‌شوند.

جمع‌بندی

معامله اهرمی به معامله‌گر اجازه می‌دهد با سپرده‌ای کمتر، پوزیشنی بزرگ‌تر را کنترل کند و در نتیجه هم سود و هم زیان را افزایش می‌دهد. مارجین پشتوانه پوزیشن است، لیکوییدشدن زمانی آن را می‌بندد که مارجین از سطح نگهداری پایین‌تر بیاید و کارمزد فاندینگ در قراردادهای پرپچوال هزینه‌ای تکرارشونده ایجاد می‌کند.

معامله اهرمی با خطر ازدست‌دادن کل مارجین همراه است؛ بنابراین پیش از استفاده از آن، بهتر است با نحوه کار مارجین، قیمت لیکوییدشدن و هزینه‌های فاندینگ و نیز چگونگی محدودکردن زیان با اندازه پوزیشن و حد ضرر آشنا شوید.

سؤالات متداول

1. معامله اهرمی چیست؟
معامله اهرمی یعنی کنترل پوزیشنی بزرگ‌تر با سپرده‌ای کمتر که مارجین نام دارد. این روش هم سود و هم زیان را افزایش می‌دهد.

2. مارجین در معامله اهرمی چیست؟
مارجین سپرده‌ای است که پشتوانه پوزیشن اهرمی محسوب می‌شود. مارجین اولیه برای بازکردن پوزیشن لازم است و مارجین نگهداری حداقل مبلغ موردنیاز برای بازماندن آن است.

3. لیکوییدشدن در معامله اهرمی چیست؟
لیکوییدشدن، بسته‌شدن اجباری پوزیشن اهرمی زمانی است که مارجین از سطح نگهداری پایین‌تر بیاید. معامله‌گر معمولاً مارجین اختصاص‌داده‌شده به آن پوزیشن را از دست می‌دهد.

4. کارمزد فاندینگ در معامله اهرمی چیست؟
کارمزد فاندینگ پرداخت‌های دوره‌ای میان معامله‌گران لانگ و شورت در قراردادهای پرپچوال است. این کارمزد می‌تواند مثبت یا منفی باشد و هزینه نگه‌داشتن پوزیشن را افزایش دهد.

5. آیا معامله اهرمی برای مبتدیان پرریسک است؟ 
معامله اهرمی پرریسک است، چون حرکت‌های کوچک قیمت می‌توانند به زیان‌های بزرگ و لیکوییدشدن منجر شوند. مبتدیان معمولاً با اهرم پایین، حد ضرر و پوزیشن‌های کوچک شروع می‌کنند.