Nhóm Wall Street Collective bi quan về năm 2026, liệu khủng hoảng dầu mỏ có gây ra suy thoái kinh tế?

Trong tuần lễ ngày 25 tháng 3, bốn tổ chức — Moody's Analytics, Goldman Sachs, JPMorgan và EY-Parthenon — sử dụng các phương pháp khác nhau, đồng thời nâng xác suất xảy ra suy thoái kinh tế ở Mỹ trong 12 tháng tới lên hơn 30%. Moody's chấm điểm 48,6%, EY-Parthenon 40%, JPMorgan 35% và Goldman Sachs 30%.

Bản thân sự kiện quan trọng hơn bất kỳ con số cụ thể nào.

Cả bốn đường thẳng cùng di chuyển lên

Mô hình học máy của Moody's Analytics đã đưa ra kết quả cao nhất. Theo tạp chí Fortune ngày 25 tháng 3, nhà kinh tế trưởng của Moody's, Mark Zandi, cho biết con số này chỉ là 15% vào tháng 12 năm 2024, tăng lên 42% vào cuối năm 2025, nhảy vọt lên 49% vào tháng 2 năm nay, và kết quả của vòng tính toán mới nhất là 48,6%. Zandi dự đoán vòng dữ liệu tiếp theo có thể sẽ đẩy con số này lên trên 50%. Xác suất suy thoái kinh tế cơ bản thường nằm trong khoảng từ 15% đến 20%, và con số hiện tại gần gấp ba lần mức bình thường.

Con đường của Goldman Sachs cũng đầy chông gai tương tự. Theo Fortune, Goldman Sachs dự đoán tỷ lệ này sẽ đạt 15% vào tháng 12 năm 2024, sau đó điều chỉnh lên 20% vào tháng 1 năm nay, nâng lên 25% vào ngày 12 tháng 3 và đạt 30% vào ngày 25 tháng 3. Tốc độ điều chỉnh hai tuần một lần là điều hiếm thấy trong các dự báo trước đây của Goldman Sachs. Goldman Sachs cũng nâng dự báo lạm phát PCE thêm 0,2 điểm phần trăm lên 3,1%, hạ dự báo tăng trưởng GDP cả năm xuống 2,1% và hoãn kỳ vọng cắt giảm lãi suất lần đầu từ tháng 6 sang tháng 9.

Theo nghiên cứu toàn cầu của JPMorgan, con số này là 35%. Theo CNBC đưa tin ngày 19 tháng 3, các nhà kinh tế của JPMorgan đồng thời hạ mục tiêu giá cuối năm của chỉ số S&P 500 từ 7500 điểm xuống 7200 điểm, và có thể giảm xuống 6000 điểm trong trường hợp xấu nhất.

EY-Parthenon là đơn vị cuối cùng trong bốn đơn vị lên tiếng, nhưng xác suất 40% mà họ đưa ra lại đi kèm với một điều kiện thú vị. Theo World Oil ngày 24 tháng 3, chuyên gia kinh tế trưởng của EY-Parthenon, Gregory Daco, đã định nghĩa tình hình hiện tại là một "sự gián đoạn đa chiều", nêu bật tác động không chỉ đến nguồn cung dầu thô mà còn đến hệ thống lọc dầu, cơ sở hạ tầng LNG và chuỗi cung ứng phân bón. Điều này ngụ ý rằng ngay cả khi giá dầu giảm, áp lực lạm phát sẽ không giảm theo cùng lúc.

Tỷ lệ thành công trong lịch sử của các cú sốc giá dầu

Giả định cốt lõi của bốn thể chế này đều có một biến số chung, đó là giá dầu. Kể từ cuộc tấn công của Mỹ vào Iran ngày 28 tháng 2, giá dầu thô Brent đã tăng vọt từ khoảng 70 USD/thùng, vượt mốc 100 USD vào ngày 8 tháng 3 (lần đầu tiên sau bốn năm) và đạt mức cao nhất là 115 USD vào tuần trước. Giá đóng cửa ngày 25 tháng 3 là 102,22 đô la.

Theo báo cáo tháng 3 của IEA, eo biển Hormuz trước đây chứng kiến ​​khoảng 20 triệu thùng dầu thô đi qua mỗi ngày, chiếm khoảng 20% ​​tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Sau khi xung đột nổ ra, sản lượng dầu của các nước vùng Vịnh đã giảm ít nhất 10 triệu thùng mỗi ngày. Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Fortune, Zandi ước tính rằng khoảng một phần ba lượng phân bón của thế giới cũng được vận chuyển qua tuyến đường thủy này.

Mức độ chấn động năng lượng này đã xảy ra bốn lần trong lịch sử.

Theo nghiên cứu của JP Morgan, trong năm cú sốc giá dầu lớn kể từ những năm 1970, bốn cú sốc đã dẫn đến suy thoái kinh tế. Cuộc chiến Yom Kippur năm 1973 đã dẫn đến giá dầu tăng vọt 300%, và vào tháng 11 năm đó, Mỹ bước vào thời kỳ suy thoái. Cuộc cách mạng Iran năm 1979 đã làm giá dầu tăng gấp đôi, và vào tháng Giêng năm sau, cuộc suy thoái bắt đầu. Cuộc chiến vùng Vịnh năm 1990 đã đẩy giá dầu tăng 180%, và cuộc suy thoái kinh tế gần như bắt đầu ngay lập tức. Chu kỳ siêu tăng trưởng từ năm 2002 đến năm 2008, với giá dầu tăng lũy ​​kế 592%, cuối cùng đã kết thúc bằng cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz hiện tại vào năm 2026 đã chứng kiến ​​mức gia tăng khoảng 80%, thấp nhất trong năm cuộc khủng hoảng. Nhưng có một điểm khác biệt quan trọng: quy mô của sự gián đoạn nguồn cung này lớn hơn bất kỳ sự gián đoạn nào trước đây. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) mô tả đây là "sự gián đoạn lớn nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng những năm 1970".

Các nhà kinh tế của JP Morgan đã đưa ra một ước tính định lượng: cứ mỗi lần giá dầu tăng 10% bền vững, thì tác động tiêu cực đến nền kinh tế Mỹ sẽ càng lớn. GDP giảm khoảng 15 đến 20 điểm cơ bản.

Tính hai mặt của Fink

Vào ngày 25 tháng 3, Larry Fink, Giám đốc điều hành của BlackRock, công ty quản lý hơn 10 nghìn tỷ đô la tài sản, đã đưa ra một khuôn khổ trực tiếp hơn là chỉ dựa trên các con số trong một cuộc phỏng vấn với BBC.

Theo tạp chí Fortune, Fink nói: "Sẽ không có sự thỏa hiệp; kết quả sẽ là một trong hai thái cực."

Trong kịch bản đầu tiên, Iran được cộng đồng quốc tế chấp nhận, tái tham gia thương mại toàn cầu, nguồn cung dầu được khôi phục, giá dầu giảm xuống còn 40 USD/thùng và thế giới chứng kiến ​​sự tăng trưởng. Trong kịch bản thứ hai, xung đột kéo dài, eo biển vẫn bị phong tỏa trong nhiều năm, giá dầu vượt quá 100 đô la hoặc thậm chí gần 150 đô la, và thế giới rơi vào suy thoái. Fink đặc biệt lưu ý rằng những tác động dây chuyền của giá dầu cao sẽ lan sang các sản phẩm nông nghiệp và phân bón, vì cả hai đều là sản phẩm phụ của khí đốt tự nhiên.

Tuy nhiên, Fink cũng loại trừ một khả năng, khẳng định chắc chắn rằng sẽ không có sự lặp lại cuộc khủng hoảng tài chính hệ thống như năm 2008, vì tỷ lệ vốn tự có của các tổ chức tài chính hiện nay cao hơn nhiều so với thời điểm đó.

Sự đồng thuận tự nó là một biến số

Quay lại câu hỏi ban đầu. Moody's sử dụng mô hình học máy, Goldman Sachs sử dụng khung dự báo kinh tế vĩ mô, JP Morgan Chase theo dõi chỉ số năm yếu tố, và EY-Parthenon tiếp cận vấn đề từ góc độ chuỗi cung ứng. Bốn phương pháp khác nhau, nhưng trong cùng một tuần, đều hội tụ về cùng một hướng.

Theo khảo sát tháng 3 của Đại học Michigan, Chỉ số Tâm lý Người tiêu dùng đã giảm xuống còn 55,5, xếp ở vị trí thứ 2 trong lịch sử. Theo số liệu của Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS), Mỹ đã mất 92.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng Hai, trái ngược với kỳ vọng của thị trường là sẽ tạo thêm 60.000 việc làm. Lĩnh vực giải trí và khách sạn giảm 27.000 người, y tế giảm 28.000 người, sản xuất giảm 12.000 người và chính phủ liên bang giảm 10.000 người. Theo số liệu thống kê của BLS, kể từ đỉnh điểm vào tháng 10 năm 2024, số lượng việc làm trong chính phủ liên bang đã giảm tổng cộng 330.000 người, tương đương mức giảm 11%.

Trong một cuộc phỏng vấn, Zandi tuyên bố rằng nếu giá dầu trung bình đạt khoảng 125 đô la một thùng trong quý thứ hai, "điều đó sẽ đẩy chúng ta vào suy thoái." Hiện tại, giá dầu Brent đang ở mức khoảng 102 đô la, vẫn còn cần giảm thêm 23 đô la nữa mới đạt đến ngưỡng đó.

Các dự báo của bốn tổ chức này có thể không chính xác. Tuy nhiên, khi bốn tổ chức này cùng đưa ra những kết luận tương tự bằng các phương pháp khác nhau trong cùng một tuần, tác động của nó không chỉ đơn thuần là một con số xác suất. Điều này khiến các doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch đầu tư, người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, và những hành vi này, đến lượt mình, đẩy các chỉ số kinh tế xuống, khiến các số liệu dự báo vòng tiếp theo tiếp tục tăng.